🜋 Οι κρυφοί «εργάτες» του Θεού στην Κωνσταντινούπολη
Η μνήμη της Εκκλησίας μας στις 17 Νοεμβρίου φέρνει στο φως μια συγκλονιστική διήγηση από τη βυζαντινή Κωνσταντινούπολη, αφιερωμένη σε δύο ταπεινές αλλά πνευματικά γιγάντιες μορφές, τον Άγιο Ζαχαρία τον Σκυτοτόμο (υποδηματοποιό) και τον Άγιο Ιωάννη.
Το συναξάριον τους αποτελεί έναν ύμνο στην αθόρυβη αρετή, την ταπείνωση και την αληθινή αγάπη προς τον Θεό και τον συνάνθρωπο, μακριά από τα φώτα της ανθρώπινης δόξας.
Ο Ιωάννης υπήρξε άνθρωπος ένδοξος και επιφανής στα εγκόσμια. Κάποια στιγμή, όμως, περιφρόνησε όλες τις πρόσκαιρες ηδονές και απολαύσεις του κόσμου, επιλέγοντας έναν βίο ταπεινό και μοναχικό.
Αφιερωμένος ολοκληρωτικά στα έργα του Θεού, ζούσε με αδιάλειπτη προσευχή και αγωνιζόταν διαρκώς για μεγαλύτερα πνευματικά κατορθώματα. Ανάμεσα στους ασκητικούς του αγώνες ξεχώριζε η συνήθειά του να αγρυπνεί ολόκληρες νύχτες στους ιερούς ναούς.
Μια νύχτα, ο Ιωάννης βρέθηκε στον περικαλλή ναό της του Θεού Λόγου Σοφίας (Αγία Σοφία) στην Κωνσταντινούπολη. Βρίσκοντας τις πύλες του ναού κλειστές και νιώθοντας μεγάλη σωματική κόπωση, κάθισε σε ένα παρακείμενο κάθισμα και άρχισε να διαβάζει χαμηλόφωνα την καθιερωμένη Ακολουθία.
Ενώ προσευχόταν, την προσοχή του τράβηξε μια ασυνήθιστη λάμψη φωτός που πλησίαζε απ’ έξω. Κοιτάζοντας πιο προσεκτικά, διέκρινε έναν σεμνό άνδρα να βαδίζει λουσμένος μέσα σε αυτό το μυστηριώδες φως. Γεμάτος πνευματική χαρά και ιερή περιέργεια, ο Ιωάννης έμεινε ακίνητος παρακολουθώντας τι επρόκειτο να συμβεί.
Όταν ο άγνωστος άνδρας έφτασε στο κατώφλι της Αγίας Σοφίας, γονάτισε και προσευχήθηκε θερμά. Έπειτα, ύψωσε τα χέρια του και σχημάτισε το σημείο του Τιμίου Σταυρού προς τις κλειστές θύρες. Αμέσως, χωρίς κανένα ανθρώπινο χέρι να τις αγγίξει, οι βαριές πόρτες άνοιξαν μόνες τους και ο άνδρας εισήλθε στον ναό συνοδευόμενος από το ουράνιο φως. Αφού προσκύνησε με ευλάβεια την εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου και προσευχήθηκε στον νάρθηκα μπροστά στις αργυρές πύλες, έκανε ξανά το σημείο του Σταυρού, άνοιξε και εκείνες τις θύρες και βρέθηκε στο κέντρο του ναού, ολόκληρος φωτεινός. Εκεί στάθηκε με υψωμένα τα χέρια, ικετεύοντας τον Θεό. Όταν ολοκλήρωσε τη δέησή του, αποχώρησε, ενώ οι πύλες έκλειναν πάλι μόνες τους πίσω του με θεϊκή ενέργεια.
Ο Ιωάννης δεν μπορούσε να αφήσει αυτόν τον «πολύτιμο μαργαρίτη του Θεού» να χαθεί στο σκοτάδι. Αποφάσισε να τον ακολουθήσει διακριτικά. Η διαδρομή οδήγησε τον άγιο γέροντα στον κατήφορο προς τη σκάλα (κλίμακα) του Αγίου Μάρτυρος Ιουλιανού, σε μια πολύ φτωχική συνοικία. Εκεί, ο θαυμαστός άνδρας σταμάτησε έξω από ένα μικροσκοπικό σπιτάκι, χτύπησε απαλά την πόρτα φωνάζοντας χαμηλόφωνα το όνομα της συζύγου του, «Μαρία», και μπήκε μέσα. Την ίδια στιγμή, το υπερφυσικό φως που τον συνόδευε έσβησε, αφήνοντας τον δρόμο στο απόλυτο σκοτάδι.
Στο εσωτερικό του φτωχικού σπιτιού, η σύζυγός του άναψε το λυχνάρι από το καντήλι. Αντί όμως ο άνδρας να ξαπλώσει για να ξεκουράσει το σώμα του μετά την ολονύκτια προσευχή, κάθισε αμέσως στον πάγκο του και έπιασε δουλειά, ράβοντας δέρματα, καθώς ήταν υποδηματοποιός.
Συγκλονισμένος ο Ιωάννης, μπήκε στο σπίτι και έπεσε στα πόδια του βρέχοντάς τα με δάκρυα. Τον ικέτευσε να του αποκαλύψει ποιος είναι και ποιος είναι ο τρόπος ζωής του που του χαρίζει τέτοια παρρησία ενώπιον του Θεού. Ο ταπεινός τεχνίτης προσπάθησε αρχικά να αρνηθεί, λέγοντας πως είναι ένας απλός, αμαρτωλός και φτωχός άνθρωπος, και πως ο γέροντας μάλλον είδε κάποιο φάντασμα. Ωστόσο, ο Ιωάννης τον όρκισε στο όνομα του Θεού, τονίζοντας πως η θεία Πρόνοια επέτρεψε να γίνει μάρτυρας του θαύματος.
Πιεζόμενος από τον όρκο, ο Ζαχαρίας (αυτό ήταν το όνομά του) έβαλε μετάνοια στον γέροντα και αποκάλυψε τους δύο πυλώνες της κρυφής του άσκησης:
🜋 Έχοντας βαθιά συνείδηση της αμαρτωλότητας και τον φόβο της θείας κρίσης, όταν παντρεύτηκε τη Μαρία, συμφώνησαν από κοινού να ζήσουν ως αδέλφια, φυλάσσοντας απόλυτη παρθενία και καθαρότητα ψυχής και σώματος. Για να μην κινήσουν υποψίες και να κρύψουν την αρετή τους από τους ανθρώπους, έλεγαν στους γύρω τους πως η Μαρία είναι στείρα.
🜋 Ολόκληρη η περιουσία του Ζαχαρίου περιοριζόταν σε ένα μόνο νόμισμα (ένα τριμίσιον, δηλαδή το ένα τρίτο του χρυσού νομίσματος), με το οποίο αγόραζε δέρματα. Τα κέρδη από την εργασία του τα χώριζε καθημερινά σε δύο ίσα μέρη,το πρώτο και κυριότερο το αφιέρωνε «στον Χριστό», μοιράζοντάς το στους φτωχούς, ενώ με το δεύτερο κάλυπτε τις στοιχειώδεις ανάγκες του σπιτιού του.
🜋 Όπως εξομολογήθηκε, ζούσε κάθε στιγμή έχοντας στον νου του τη φοβερή ημέρα της Κρίσεως και τη δοκιμασία της ψυχής.
Ο Ιωάννης, γεμάτος δέος και πνευματική αγαλλίαση από όσα άκουσε, δόξασε τον Θεό και επέστρεψε στο κατάλυμά του. Όμως, ο μακάριος Ζαχαρίας, φοβούμενος το δόλωμα της ανθρώπινης δόξας και των επαίνων, δεν έμεινε άλλο εκεί.
🜋 Την ίδια κιόλας νύχτα εγκατέλειψε το φτωχικό του σπιτάκι και έφυγε σε άγνωστη κατεύθυνση, παραμένοντας κρυφός στα μάτια των ανθρώπων, αλλά ολόφωτος στη Βασιλεία των Ουρανών.
