Μελετώντας το βιβλίο του Εκκλησιαστή, η ματαιότητα της ανθρώπινης ζωής περιγράφεται μέσα από τη συνειδητοποίηση των ορίων του ανθρώπου και τη θραύση των βεβαιοτήτων που προσφέρει η φιλοσοφία ή, ακόμα και η θεολογία της εποχής μας . Η πλέον γνωστή φράση του βιβλίου είναι το «Μ α τ α ι ό τ η ς ματαιοτήτων τα πάντα μ α τ α ι ό τ η ς». Πρόκειται για την έκφραση η οποία εισάγει -ίσως- έναν σκεπτικισμό απέναντι στο αισιόδοξο πνεύμα της θεολογικής σοφίας. Παρ’όλα ταύτα η διέξοδος προσφέρεται. Η σχετική ευτυχία του ανθρώπου συνίσταται στο να απολαμβάνει με απλότητα την καθημερινότητά του, να ευφραίνεται στη νεότητά του και να βιώνει μια καλή ζωή, πάντα με σεβασμό και υπακοή στο Θείο θέλημα, με την εκ Θεού ευσέβεια, αναγνωρίζοντας ξεκάθαρα ότι ρυθμιστής των πάντων είναι ο Θεός. Το μοναδικό ζητούμενο είναι η ειλικρινής, ξεκάθαρη και ζωντανή σχέση με τον Θεό…
Στην Ορθόδοξη Χριστιανική διδασκαλία, ο θάνατος και η θλίψη προσεγγίζονται μέσα από ένα πρίσμα έντονης αισιοδοξίας. Η Εκκλησία αναγνωρίζει τον πόνο της απώλειας, αλλά ταυτόχρονα προσφέρει την ελπίδα της Ανάστασης. Άλλωστε αυτή η διδασκαλία των Πατέρων, όπως του ιερού Χρυσοστόμου, αποτελούν οδοδείκτη αυτής της Πίστης στην Ανάσταση, αφού παρουσιάζουν την θλίψη ως ένα πνευματικό εργαλείο που μπορεί πραγματικά να βοηθήσει τον άνθρωπο να περιφρονήσει τα εφήμερα αγαθά και να στραφεί στα επουράνια, να μετουσιωθεί η θλίψη σε μητέρα της αληθούς φιλοσοφίας του νοήματος της ζωής.
Μπορούμε ίσως με πιο ξεκάθαρο τρόπο να διακρίνουμε το νόημα της λειτουργικής, βιωματικής διαχείρισης της εκκλησίας μας, η οποία προσεύχεται ως σώμα εκκλησίας ζωντανής, όπως με την τέλεση των Μνημοσύνων, το Τρισάγιο ή, τη θεία λειτουργία, προσφέροντας πραγματικά το αίσθημα της παρηγοριάς στους οικείους, τους συγγενείς και φίλους, αλλά ταυτόχρονα και την Ελπίδα της Αιωνίου Ζωής. Άλλωστε, αυτός ο συμβολισμός της Ελπίδας επεκτείνεται έως και την παρασκευή των κόλλυβών, όπου ο κόκκος του σιταριού θάβεται για να καρποφορήσει, με μια ανάμειξη γλυκών συστατικών που συμβολίζουν την γλυκύτητα της μελλοντικής ζωής.
Ο Άγιος Συμεών Θεσσαλονίκης μας λέγει: «Την τρίτη ημέρα τελούν τα «τρίτα» (τα τριήμερα μνημόσυνα), προσφέροντας στον Θεό ως προσφορές, από σπόρους σιταριού και άλλων διαφόρων καρπών. Και τι συμβολίζουν οι καρποί; Ότι και ο άνθρωπος είναι σαν σπόρος και σαν καρπός από τη γη· και όπως το σιτάρι που θάβεται (σπέρνεται) στη γη, έτσι και ο άνθρωπος θα αναστηθεί ξανά με τη δύναμη του Θεού. Και αφού βλαστήσει, κατά κάποιον τρόπο, στο μέλλον, θα παρουσιαστεί μπροστά στον Χριστό τέλειος και ζωντανός. Ιδιαίτερα δε, και περισσότερο από τα άλλα σπαρτά, χρησιμοποιείται το σιτάρι, επειδή και ο Σωτήρας παρομοίασε το πανάγιο σώμα Του με το σιτάρι». (Διάλογος, κεφ. α΄)
Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, μας λέγει: «Να μην κλαίτε υπερβολικά τους πεθαμένους σας και μάλιστα τα παιδιά σας, τα οποία πηγαίνουν στον παράδεισο σαν άγγελοι, διότι ανήκαν στον Θεό και δεν ήταν δικά σας… Επομένως, αδελφοί μου, έχετε χρέος να κάνετε τα «ψυχικά» τους (τις πράξεις υπέρ της ψυχής τους), μνημόσυνα, σαρανταλείτουργα, ελεημοσύνες, κόλλυβα, και με αυτά τους ωφελείτε πολύ, επειδή τα δέχεται ο Θεός και τους τοποθετεί σε τόπο φωτεινό, σε τόπο ανάπαυσης. Και όχι θρήνους και μοιρολόγια, γιατί με αυτά τους βλάπτετε πολύ· επειδή αυτά ταιριάζει να τα κάνουν οι ασεβείς και οι άπιστοι, όσοι δηλαδή δεν έχουν ελπίδα ότι θα αναστηθούν» (Διδαχή Α2).
Ο Επίσκοπος Καμπανίας Θεόφιλος (Ταμείον Ορθοδοξίας), μας λέγει: «Η δε άμωμη (αγνή) και αγία μας Εκκλησία, ήδη από την εποχή των Αποστόλων, παρέλαβε την παράδοση να τελεί μνημόσυνα, δεήσεις και θείες Λειτουργίες υπέρ των κεκοιμημένων. Ο Μέγας Βασίλειος λέει στις ευχές της Πεντηκοστής: «ότι δεν είναι ανωφελείς (άχρηστες) για τις ψυχές που βρίσκονται στον άδη οι ευχές και οι δεήσεις των ζωντανών, και μάλιστα των ιερέων». Συμβουλεύει επίσης και ο θείος Χρυσόστομος λέγοντας: «δεν πρέπει να δακρύζουμε, αλλά να βοηθούμε τους πεθαμένους με ευχές, δεήσεις, ελεημοσύνες και προσφορές στον Θεό… διότι είναι συνήθεια του Θεού να συγχωρεί κάποιους μέσω της μεσιτείας άλλων… για τους πλούσιους, όμως, που πέθαναν και ενώ μπορούσαν όσο ζούσαν να ξεπλύνουν τις αμαρτίες τους, δεν το θέλησαν, είναι μικρή η βοήθεια που προσφέρουν οι ευχές των άλλων γι’ αυτούς και οι ελεημοσύνες προς τους φτωχούς» …».
Στον Μέγα Συναξαριστή, διαβάζουμε:
Τα υπέρ των κεκοιμημένων γενόμενα, μεγάλη σε αυτούς προξενούσιν ωφέλεια!
Στο βίο του Οσίου πατρός ημών Μακαρίου, διαβάζουμε ότι ο Άγιος βρήκε «ξηρόν κρανίον ανδρός ασεβούς Έλληνος,εκεί όπου εβάδιζεν εις την οδόν του, ηρώτησεν αυτό, εάν εις τον άδην αισθάνονται ποτέ καμμίαν παραμυθίαν. Και απεκρίθη το κρανίον λέγον· Ναι τίμιε Πάτερ, πολλήν άνεσιν λαμβάνομεν, όταν υπέρ των κεκοιμημένων παρακαλής τον Θεόν» ! Και τούτο έγινε διότι ο Μέγας Μακάριος, παρακαλούσε τον Θεό να του αποκαλύψει εάν από τις προσευχές που έκαμνε οι προκεκοιμημένοι ελάμβαναν κάποια ωφέλεια.
Αλλά και ο Άγιος Γρηγόριος ο Διάλογος, με την προσευχή του έσωσε τον βασιλέα Τραϊανό, όμως άκουσε φωνή από τον Θεό, να μην το παρακαλέση ξανά για κάποιον ασεβή.
Όλοι οι Πατέρες και διδάσκαλοι της Εκκλησίας μας, μας βεβαιώνουν για το όφελος των ψυχών από τις προσευχές , τα μνημόσυνα και τις ελεημοσύνες που τελούνται υπέρ αυτών, όπως ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος,αναφέρει στον επιτάφιο του αδελφού του Καισάριου.
Και ο Μέγας Χρυσόστομος προς την Φιλιππησίους, αναφέρει: «Ας επινοήσωμεν δια τους κεκοιμημένους ωφέλειαν· ας δώσωμεν εις αυτούς την δυνατήν βοήθειαν, ελεημοσύνας, λέγω, και προσφοράς, ότι μεγάλην ωφέλειαν και πού το κέρδος προξενούσιν εις αυτούς τα παρ’ ημών γινόμενα».
Και ο Μέγας Αθανάσιος μας αναφέρει: «κάν εις τον αέρα ο ευσεβής τελειωθείς διελύθη, μη αποφεύγης, από το να ανάπτης εις τον τάφον του κηρίον και έλαιον, παρακαλών τον Χριστόν τον Θεόν·΄΄ότι δεκτά είναι ταύτα από τον Θεόν και πολλήν προξενούσι την αντίδοσιν».
Έως να φθάσει λοιπόν η Δευτέρα Παρουσία του Χριστού, όσα υπέρ των κεκοιμημένων γίνονται, ωφέλειαν προξενούσι κατά τους θείους Πατέρες.
Το Σάββατο της Πεντηκοστής (Ψυχοσάββατο) ας μην ξεχάσουμε κανέναν …
Orthodox Wind 