Ὅτε καιρός, τῆς ἐπὶ γῆς παρουσίας σου, πρώτη ἀπογραφὴ τῇ οἰκουμένῃ ἐγένετο, τότε ἔμελλες τῶν ἀνθρώπων ἀπογράφεσθαι τὰ ὀνόματα,τῶν πιστευόντων τῷ τόκῳ σου·διὰ τοῦτο τὸ τοιοῦτον δόγμα,ὑπὸ Καίσαρος ἐξεφωνήθη·τῆς γὰρ αἰωνίου σου βασιλείας, τὸ ἄναρχον ἐκαινουργήθη. Διὸ σοι προσφέρομεν καὶ ἡμεῖς,ὑπὲρ τήν χρηματικὴν φορολογίαν,ὀρθοδόξου πλουτισμὸν θεολογίας,τῷ Θεῷ καὶ Σωτῆρι τῶν ψυχῶν ἡμῶν.
(Δοξαστικό Γεννήσεως Χριστού ( Όρθρου )
†††
«Εγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἐξῆλθε δόγμα παρὰ Καίσαρος Αὐγούστου ἀπογράφεσθαι πᾶσαν τὴν οἰκουμένην.Αὐτὴ ἡ ἀπογραφὴ πρώτη ἐγένετο ἠγεμονεύοντος τῆς Συρίας Κυρηνίου.
Καὶ ἐπορεύοντο πάντες ἀπογράφεσθαι, ἕκαστος εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν. Ἀνέβη δὲ καὶ Ἰωσὴφ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐκ πόλεως Ναζαρὲτ εἰς τὴν Ἰουδαίαν εἰς πόλιν Δαυΐδ, ἥτις καλεῖται Βηθλεέμ, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἐξ οἴκου καὶ πατριᾶς Δαυΐδ, ἀπογράψασθαι σὺν Μαριὰμ τῇ μεμνηστευμένῃ αὐτῷ γυναικί, οὔσῃ ἐγκύῳ» (Λουκάν Ευαγγέλιον, Κεφάλαιο Β’, στίχοι 1-5).
(Ερμηνεία Τρεμπέλα: Συνέβη δὲ κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, ποὺ ἐπηκολούθησαν εἰς τὴν γέννησιν τοῦ Ἰωάννου, νὰ ἐκδοθῇ διάταγμα ἀπὸ τὸν Καίσαρα Αὔγουστον, ὅπως ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς δημοσίους φορολογικοὺς καταλόγους ὅλοι οἱ κάτοικοι τοῦ κόσμου, ποὺ ἐκυριαρχεῖτο ἀπὸ τοὺς Ρωμαίους.
Ἡ ἀπογραφὴ αὕτη ἦτο ἡ πρώτη, ποὺ ἔγινεν εἰς τὴν Ἰουδαίαν, εἰς ἐποχὴν ποὺ ὁ Κυρήνιος ἦτο ἡγεμὼν τῆς Συρίας, καὶ διακρίνεται ἀπὸ τὴν δευτέραν ἀπογραφήν, τὴν ὁποίαν βραδύτερον ἐνήργησεν ὁ αὐτὸς Κυρήνιος.
Καὶ ἐπήγαιναν ὅλοι νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς φορολογικοὺς καταλόγους, καθένας εἰς τὴν πόλιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατήγετο ἡ οἰκογένειά του. Ἀνέβη δὲ καὶ ὁ Ἰωσὴφ ἀπὸ τὴν Γαλιλαίαν ἐκ τῆς πόλεως Ναζαρέτ, ὅπου ἔμενεν, εἰς τὴν Ἰουδαίαν εἰς τὴν πόλιν Δαβίδ, ἡ ὁποία καλεῖται Βηθλεέμ, ἐπειδὴ κατήγετο ἀπὸ τὸ γένος καὶ τὴν οἰκογένειαν τοῦ Δαβίδ. Καὶ ἐπῆγεν ἐκεῖ διὰ νὰ ἀπογραφῇ μὲ τὴν Μαρίαν, τὴν γυναῖκα ποὺ ἦταν ἀρραβωνισμένη μὲ αὐτόν, καὶ ἡ ὁποία ἦτο ἔγκυος καὶ ὡς ἔγκυος ἐδηλώθη, διὰ νὰ γίνῃ οὕτω καὶ ὁ Κύριος, τὸν ὁποῖον ἐβάσταζεν εἰς τοὺς κόλπους της, φορολογούμενος ὑπὸ τὸν ρωμαϊκὸν νόμον).
†††
Οι Ιουδαίοι με δυσφορία δέχονταν την απογραφή, γιατί πίστευαν ότι φόρος έπρεπε να δίνεται μόνο στο Ναό και όχι στους κατακτητές. Ταυτόχρονα θεωρούσαν υποτιμητικό να τους μετρούν σαν ζώα σε εμποροπανήγυρη!!! (D. Rops «Η καθημερινή ζωή στην Παλαιστίνη στους χρόνους του Ιησού», μεταγραφή Ελ. Αγγέλου, Αθήνα 1988, σελ.89). Δεν είναι τυχαίο πως ο Ιώσηπος θεωρεί την απογραφή ως αιτία της επανάστασης που άρχισε ο Ιούδας ο Γαλιλαίος. Γράφει ο Ιουδαίος ιστορικός: «Ιούδας δε Γαυλανίτης ανήρ εκ πόλεως όνομα Γάμαλα… ηπείγετο επί αποστάσει, την τε αποτίμησιν ουδέν άλλο ή άντικρυς δουλείαν επιφέρειν λέγοντες και της ελευθερίας επ’ αντιλήψει παρακαλούντες το έθνος» (Ιουδ. αρχαιολ. XVIII, 4).
Ο Λουκάς εξηγεί την απόφαση του Ιωσήφ να απογραφεί στη Βηθλεέμ. Προερχόταν από την οικογένεια και τη γενιά του Δαβίδ. Η απογραφή στον τόπο καταγωγής της οικογένειας ήταν μάλλον συνηθισμένο για την Ανατολή φαινόμενο. Χαρακτηριστικό είναι το, παράδειγμα που αναφέρει ο D. Rops : «Το 104 μ.Χ. κάποιος νομάρχης στην Αίγυπτο έδωσε διαταγή σ’ όλους τους πολίτες, που διοικούσε να γυρίσουν στο νομό από τον οποίο κατάγονταν για να απογραφούν» (D. Rops «Η καθημερινή ζωή στην Παλαιστίνη στους χρόνους του Ιησού», μεταγραφή Ελ. Αγγέλου, Αθήνα 1988, σελ. 89). Ταυτόχρονα δεν είναι απίθανο ο Ιωσήφ να είχε περιουσιακά στοιχεία στη Βηθλεέμ, τα οποία θα έπρεπε να δηλώσει, για να φορολογηθούν από τους κατακτητές.
Για την εκκλησία μας η απογραφή έχει βαθύ θεολογικό νόημα. Όπως τονίζεται σε ιδιόμελο δοξαστικό του εσπερινού των Χριστουγέννων: «Αυγούστου μοναρχήσαντος επί της γης, η πολυαρχία των ανθρώπων επαύσατο’ και σου ενανθρωπήσαντος εκ της Αγνής, η πολυθεΐα των ειδώλων κατήργηται. Υπό μίαν βασιλείαν εγκόσμιον, αι πόλεις γεγένηται’ και εις μίαν Δεσποτείαν θεότητας τα Έθνη επίστευσαν. Απεγράφησαν οι λαοί τω δόγματι του Καίσαρος· επεγράφημεν οι πιστοί, ονόματι θεότητας, σου του ενανθρωπήσαντος Θεού ημών» [1].
†††
Αυτό το τροπάριο, που προέρχεται από την υμνογραφία της Ορθοδόξου Εκκλησίας, αποτελεί μια βαθιά θεολογική και ιστορική ερμηνεία του γεγονότος της Ενανθρώπησης του Χριστού, απαντώντας, στις εσχατολογικές πλάνες της σύγχρονης εποχής μας.
Η απογραφή (λατινικά census) δεν ήταν απλώς μια καταμέτρηση, αλλά ένα πολιτικό και οικονομικό εργαλείο της αντιθέου και διώκτριας ηγεσίας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που αποσκοπούσε στην εγκαθίδρυσή και επικράτηση της ειδωλολατρίας και τον πλήρη έλεγχο των πολιτών της αυτοκρατορίας. Η διαταγή του Καίσαρα για την απογραφή («δόγμα») βεβαίως ήταν ένα αμιγώς κοσμικό, φορολογικό και πολιτικό εργαλείο. Ωστόσο, ο Θεός χρησιμοποίησε αυτήν τη διαταγή για να εκπληρώσει το θείο Του σχέδιο (να γεννηθεί στη Βηθλεέμ, εκπληρώνοντας την προφητεία).
Όπως αναφέρεται, η απογραφή αποσκοπούσε στη φορολογία των πολιτών. Η εγγραφή και αριθμοποίηση των υπηκόων περιελάμβανε το όνομα, το επάγγελμα, την ηλικία, την οικογένεια και την περιουσία. Αυτή η καταγραφή της περιουσίας ήταν απαραίτητη για την επιβολή φόρων στους κατακτημένους και να επιβληθεί ο πλήρης οικονομικός έλεγχος.
Οι Ιουδαίοι αντιμετώπιζαν την απογραφή με δυσφορία και επαναστατικό πνεύμα και για τον λόγο αυτόν δημιουργήθηκε η μεγάλη πολιτική εξέγερση και σύγκρουση της εποχής εκείνης, διότι θεωρούσαν την απογραφή ως «άντικρυς δουλείαν» (απευθείας δουλεία) και υποτίμηση δηλαδή σε άμεση, φανερή και πλήρη σκλαβιά. Η φορολογία θεωρείται ως ο καταλύτης της υποδούλωση, καθώς τους μετρούσαν «σαν ζώα σε εμποροπανήγυρη». Η αντίδραση οδήγησε σε εξεγέρσεις, με χαρακτηριστικότερη εκείνη του Ιούδα του Γαλιλαίου, ο οποίος «ήπείγετο επί αποστάσει» βλέποντας την απογραφή ως απώλεια της ελευθερίας: «και της ελευθερίας επ’ αντιλήψει παρακαλούντες το έθνος», καλούσαν, δηλαδή, το έθνος να υπερασπιστεί (επ’ αντιλήψει = προς υπεράσπιση/διαφύλαξη) την ελευθερία του.
Ταυτόχρονα, υπήρχε και η θρησκευτική αντίδραση των Ιουδαίων, αφού πίστευαν ότι ο φόρος έπρεπε να δίνεται μόνο στον Ναό και όχι στους κατακτητές.
Η Εκκλησία μας, διακρίνει τη φορολογική απογραφή από την πνευματική απογραφή. Οι πιστοί «επεγράφημεν… ονόματι θεότητας».
Κάθε σύγχρονος τρόπος ταυτοποίησης (ταυτότητες, αριθμοί) είναι επίσης κοσμικά «δόγματα», μέτρα δηλαδή διοικητικής και φορολογικής φύσεως (όπως και η απογραφή). Η Ορθόδοξη πίστη διδάσκει ότι τέτοια μέτρα δεν έχουν δύναμη να ακυρώσουν τη σωτηρία ή να επιβάλλουν την πνευματική δουλεία, εκτός αν ο πιστός τα αποδεχτεί ως λατρεία.
«Η Θεοτόκος Μαρία, φέρουσα ήδη εντός της τον σαρκωθέντα Μονογενή Υιό του Θεού, υπάκουσε στην αυτοκρατορική διαταγή περί απογραφής. Εντούτοις, η πράξη αυτή, ερμηνευόμενη υπό το φως της πατερικής διδασκαλίας, φανερώνει το πνεύμα της εν Χριστώ διάκρισης. Ουδέποτε η συμμόρφωση προς την ρωμαϊκή Απογραφή εξελήφθη ως αποδοχή, πόσο μάλλον ως λατρεία, της κοσμικής και ενίοτε διώκτριας και αντιθέου εξουσίας. Αντιθέτως, αυτή η ταπεινή υπακοή στις πολιτειακές επιταγές εντάσσεται στο πλαίσιο της Θείας Οικονομίας και της εκπλήρωσης των προφητειών».
†††
Γνωρίζουμε ότι η ταυτότητα του πιστού καθορίζεται από το όνομα που έλαβε στο Βάπτισμα και την ένταξή του στην Εκκλησία (στο σώμα του Χριστού) με την Ομολογία του «Πιστεύω…» και το Άγιο Χρίσμα! , ΟΧΙ από τον προσωπικό αριθμό ή το ηλεκτρονικό μέσο που του αποδίδει το κράτος. Η πνευματική του ταυτότητα, υπερβαίνει τη διοικητική του ταυτότητα.
Ο φόβος ότι η αποδοχή ενός αριθμού ή μιας κάρτας ισοδυναμεί με πνευματική «δουλεία» ή άρνηση του Χριστού αγνοεί το παράδειγμα του Χριστού, ο οποίος δεν αρνήθηκε τη νομική του υπόσταση ως υπηκόου της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η πραγματική δουλεία (προς τον Αντίχριστο) είναι πνευματική και αφορά την άρνηση της πίστης και τη συνειδητή ξεκάθαρη λατρεία του θηρίου, όχι την αποδοχή ενός διοικητικού μέτρου που η μεγαλύτερη ανησυχία των περισσοτέρων «αρνητών» είναι για την προστασία της ύλης και όχι για το πνεύμα!
Η ανησυχία για τον Αντίχριστο και τα «σημάδια» των εσχάτων, όταν οδηγεί σε ατομική απομόνωση, διασπορά του ποιμνίου και άσκηση ατέρμονος κριτικής έναντι της Εκκλησίας, αποτελεί εκκλησιολογική πλάνη.
Η Εκκλησία καλεί σε μετάνοια, εγρήγορση και κατήχηση, όχι σε πανικό ή τη δημιουργία σεχτοποιημένων κινημάτων και φραξιονισμό. Το να δημιουργεί κανείς σχίσματα ή να αρνείται την κοσμική τάξη από φόβο για το μέλλον, αντιβαίνει στο πνεύμα της Ενότητας, της Ελπίδας, της Ζωής, της Ανάστασης που έφερε η Ενανθρώπηση του Ιησού Χριστού, καθιστώντας τον ίδιο εκκλησιομάχο.
Η αντίδραση που οδηγεί σε σχίσματα ή σε άρνηση της εκκλησιαστικής κοινωνίας (όπως οι «εκκλησιομάχοι» εσχατολόγοι) είναι πλάνη και καταστρέφει την ενότητα που έφερε ο Χριστός στην ιστορία. Η ιστορική απογραφή χρησιμεύει ως ιστορικός καθρέφτης της Ορθόδοξης στάσης. Η ένταξη στη νομική και φορολογική τάξη του κόσμου, ακόμη και αν είναι επαχθής, δεν απαγορεύεται και δεν αποτελεί αίρεση.
Η πραγματική μάχη είναι πνευματική και αφορά την ελευθερία της συνείδησης και την λατρεία του Θεού, όχι τη γραφειοκρατία.
Εν κατακλείδι, η Ορθόδοξη απάντηση είναι ότι ο Χριστός είναι ο Κύριος της Ιστορίας και του Χρόνου. Τα κοσμικά μέτρα, όσο δυσάρεστα ή ενοχλητικά κι αν είναι, δεν μπορούν να απειλήσουν τη σωτηρία του πιστού, εφόσον αυτός διατηρεί την ορθή πίστη και δεν λατρεύει το κράτος ή την κοσμική εξουσία στη θέση του Θεού. Η πραγματική μάχη είναι πνευματική, όχι τεχνολογική ή γραφειοκρατική.
Η άρνηση της κοσμικής τάξης και η απόπειρα πλήρους απομόνωσης του πιστού από τις κρατικές δομές (φοβούμενοι τον Αντίχριστο) ισοδυναμεί με άρνηση του θεολογικού ρόλου που μπορεί να διαδραματίσει η κοσμική εξουσία.
Ο Αντίχριστος δεν θα επιβληθεί μέσω ενός τεχνοκρατικού αριθμού, αλλά μέσω της πνευματικής αποστασίας και της λατρείας της ανθρώπινης εξουσίας στη θέση του Θεού. Η αντίσταση πρέπει να είναι πνευματική και δογματική, όχι γραφειοκρατική.
Αντίθετα με τις αιρετικές σέχτες-εσχατολογικές ομάδες που αναζητούν την Εκκλησία εκτός της ιστορικής συνέχειας και της κανονικής τάξης, η εκκλησιαστική ιστορία μας δείχνει ότι η σωτηρία ξεκίνησε μέσα στην ιστορία και την ανθρώπινη κοινωνία. Ο Θεός δεν δρα εκτός της ανθρώπινης ιστορίας, αλλά εντός της, χρησιμοποιώντας κοσμικά γεγονότα (όπως η διαταγή του Καίσαρα) για να εκπληρώσει το σχέδιό Του.
Ο Δημιουργός υποτάσσεται στους νόμους της δημιουργίας Του, συμμετέχοντας στην ανθρώπινη κατάσταση, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης της απογραφής.
Οι σύγχρονοι φόβοι ότι ένας αριθμός ή μια ηλεκτρονική ταυτότητα αποτελούν την «πνευματική σφραγίδα» του Αντίχριστου αγνοούν τη φύση του μέτρου, το οποίο είναι διοικητικό/φορολογικό, ακριβώς όπως ήταν η απογραφή του Αυγούστου. Η Ορθόδοξη Θεολογία (βασισμένη στο «Απόδοτε ουν τα Καίσαρος Καίσαρι…» – διδασκαλία που αντλεί τη ρίζα της από αυτήν την ιστορική πράξη) διδάσκει ότι τα κοσμικά, διοικητικά μέτρα δεν έχουν δύναμη να ακυρώσουν τη σωτηρία του ανθρώπου, παρά μόνο αν ο πιστός προσκυνήσει την εξουσία (κοσμική ή μελλοντική του Αντίχριστου) και αρνηθεί ρητά τον Χριστό.
Οι σύγχρονοι αρνητές (όμοιοι των Χιλιαστών και Προτεσταντών ως υπέρμαχοι της αιρετικής διδασκαλίας της εκκλησίας των Εσχάτων) των ταυτοτήτων/αριθμών, που βλέπουν την πράξη αυτή ως «δουλεία» και οδηγούνται σε άρνηση του κράτους (όπως ο Ιούδας ο Γαλιλαίος), υιοθετούν την Ιουδαϊκή πλάνη των σύγχρονων αιρετικών εσχατολάγνων και όχι το παράδειγμα του Χριστού. Ο Χριστός, ως Κύριος, επέλεξε να εισέλθει στον κόσμο μέσω της υποταγής σε ένα φορολογικό και οικονομικό έλεγχο.
Απορρίπτουμε την Ιουδαϊκή και Χιλιαστική αιρετική διδασκαλία της κοσμικής εξουσίας, διότι εμείς ως χριστιανοί πιστεύουμε ότι η Βασιλεία του Χριστού δεν είναι κοσμική, αλλά «Δεσποτεία Θεότητας». Το θείο υπερβαίνει το κοσμικό. Δεν αναζητούμε μια νέα επίγεια υλιστική βασιλεία, καθώς η πνευματική βασιλεία εγκαθιδρύθηκε ήδη με την Ενανθρώπηση.
Απορρίπτουμε κάθε αιρετική διδασκαλία περί των Εσχάτων διότι πιστεύουμε ότι η Εκκλησία άρχισε να καταγράφει τους πιστούς στο όνομα του Θεού από τότε που ο Χριστός απογράφηκε ως άνθρωπος. Η σωτηρία δεν είναι ένα μελλοντικό γεγονός, αλλά μια ιστορική πραγματικότητα που ξεκίνησε τότε.
Η Εκκλησία δεν απορρίπτει την ιστορία (π.χ., το ρωμαϊκό κράτος), αλλά βλέπει τον ιστορικό χρόνο ως τον «καιρό» που ο Θεός επέλεξε για να εκπληρώσει το σχέδιό Του. Η κοσμική εξουσία (Καίσαρας) έγινε άθελά της υπηρέτης του Θείου Σχεδίου, με την ίδια διαχρονική αξία για κάθε εποχή…
***Βλέπετε σχετικά με την πλάνη των Εσχάτων ΕΔΩ
**Βλέπετε επίσης : Ψυχική ἀλλοίωση ἀπό μεθοδεύσεις ὁλοκληρωτικῶν καί παραθρησκευτικῶν ὁμάδων.
Orthodox Wind 