Περί της Ιατρικής Επιστήμης
«Τίμα ἰατρὸν πρὸς τὰς χρείας αὐτοῦ τιμαῖς αὐτοῦ, καὶ γὰρ αὐτὸν ἔκτισε Κύριος·2 παρὰ γὰρ Ὑψίστου ἐστὶν ἴασις, καὶ παρὰ βασιλέως λήψεται δόμα.3 Ἐπιστήμη ἰατροῦ ἀνυψώσει κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ ἔναντι μεγιστὰνων θαυμασθήσεται.4 Κύριος ἔκτισεν ἐκ γῆς φάρμακα, καὶ ἀνὴρ φρόνιμος οὐ προσοχθιεῖ αὐτοῖς.5 Οὐκ ἀπὸ ξύλου ἐγλυκάνθη ὕδωρ εἰς τὸ γνωσθῆναι τὴν ἰσχὺν αὐτοῦ;6 Καὶ αὐτὸς ἔδωκεν ἀνθρώποις ἐπιστήμην ἐνδοξάζασθαι ἐν τοῖς θαυμασίοις αὐτοῦ·7 ἐν αὐτοῖς ἐθεράπευσε καὶ ᾖρε πόνον αὐτοῦ,8 μυρεψὸς ἐν τούτοις ποιήσει μεῖγμα, καὶ οὐ μὴ συντελέσῃ ἔργα αὐτοῦ, καὶ εἰρήνη παρ’ αὐτοῦ ἐστιν ἐπὶ προσώπου τῆς γῆς.9 Τέκνον, ἐν ἀρρωστήματί σου μὴ παράβλεπε, ἀλλ’ εὖξαι Κύριος, καὶ αὐτὸς ἰάσεταί σε.10 Ἀπόστησον πλημμέλειαν, καὶ εὔθυνον χεῖρας, καὶ ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας καθάρισον καρδίαν.11 Δὸς εὐωδίαν καὶ μνημόσυνον σεμιδάλεως καὶ λίπανον προσφορὰν ὡς μὴ ὑπάρχων.12 Καὶ ἰατρῷ δὸς τόπον, καὶ γὰρ αὐτὸν ἔκτισε Κύριος, καὶ μὴ ἀποστήτω σου, καὶ γὰρ αὐτοῦ χρεία.13 Ἔστι καιρὸς ὅτε καὶ ἐν χερσὶν αὐτῶν εὐοδία·14 καὶ γὰρ αὐτοὶ Κυρίου δεηθήσονται ἵνα εὐοδώσῃ αὐτοῖς ἀνάπαυσιν καὶ ἴασιν χάριν ἐμβιώσεως.15 Ὁ ἁμαρτάνων ἔναντι τοῦ ποιήσαντος αὐτὸν ἐμπέσοι εἰς χεῖρας ἰατροῦ.16 Τέκνον, ἐπὶ νεκρῷ κατάγαγε δάκρυα καὶ ὡς δεινὰ πάσχων ἔναρξαι θρήνου, κατὰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτοῦ περίστειλον τὸ σῶμα αὐτοῦ καὶ μὴ ὑπερίδῃς τὴν ταφὴν αὐτοῦ.17 Πίκρανον κλαυθμὸν καὶ θέρμανον κοπετὸν καὶ ποίησον τὸ πένθος κατὰ τὴν ἀξίαν αὐτοῦ ἡμέραν μίαν καὶ δύο χάριν διαβολῆς καὶ παρακλήθητι λύπης ἕνεκα·18 ἀπὸ λύπης γὰρ ἐκβαίνει θάνατος, καὶ λύπη καρδίας κάμψει ἰσχύν.19 Ἐν ἐπαγωγῇ παραβαίνει καὶ λύπη, καὶ βίος πτωχοῦ κατὰ καρδίας.20 Μὴ δῷς εἰς λύπην τὴν καρδίαν σου, ἀπόστησον αὐτὴν μνησθεὶς τὰ ἔσχατα·21 μὴ ἐπιλάβῃ, οὐ γάρ ἐστιν ἐπάνοδος, καὶ τοῦτον οὐκ ὠφελήσεις καὶ σεαυτὸν κακώσεις.22 Μνήσθητι τὸ κρῖμα αὐτοῦ, ὅτι οὕτω καὶ τὸ σόν· ἐμοὶ ἐχθὲς καὶ σοὶ σήμερον.23 Ἐν ἀναπαύσει νεκροῦ κατάπαυσον τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ καὶ παρακλήθητι ἐν αὐτῷ ἐν ἐξόδῳ πνεύματος αὐτοῦ.24 Σοφία γραμματέως ἐν εὐκαιρίᾳ σχολῆς, καὶ ὁ ἐλασσούμενος πράξει αὐτοῦ σοφισθήσεται. 25 Τί σοφισθήσεται ὁ κρατῶν ἀρότρου καὶ καυχώμενος ἐν δόρατι κέντρου, βόας ἐλαύνων καὶ ἀναστρεφόμενος ἐν ἔργοις αὐτῶν, καὶ ἡ διήγησις αὐτοῦ ἐν υἱοῖς ταύρων;26 Καρδίαν αὐτοῦ δώσει ἐκδοῦναι αὔλακος, καὶ ἡ ἀγρυπνία αὐτοῦ εἰς χορτάσματα δαμάλεων.27 Οὕτως πᾶς τέκτων καὶ ἀρχιτέκτων, ὅστις νύκτωρ ὡς ἡμέρας διάγει· οἱ γλύφοντες γλύμματα σφραγίδων, καὶ ἡ ὑπομονὴ αὐτοῦ ἀλλοιῶσαι ποικιλίαν· καρδίαν αὐτοῦ δώσει εἰς τὸ ὁμοιῶσαι ζωγραφίαν, καὶ ἡ ἀγρυπνία αὐτοῦ τελέσαι ἔργον.28 Οὕτως χαλκεὺς καθήμενος ἐγγὺς ἄκμονος καὶ καταμανθάνων ἔργα σιδήρου· ἀτμὶς πυρὸς πήξει σάρκας αὐτοῦ, καὶ ἐν θέρμῃ καμίνου διαμαχήσεται· φωνὴ σφύρης καινιεῖ τὸς οὗς αὐτοῦ, καὶ κατέναντι ὁμοιώματος σκεύους οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ· καρδίαν αὐτοῦ δώσει εἰς συντέλειαν ἔργων, καὶ ἡ ἀγρυπνία αὐτοῦ κοσμῆσαι ἐπὶ συντελείας.29 Οὕτως κεραμεὺς καθήμενος ἐν ἔργῳ αὐτοῦ καὶ συστρέφων ἐν ποσὶν αὐτοῦ τροχόν, ὃς ἐν μερίμνῃ κεῖται διὰ παντὸς ἐπὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ καὶ ἐναρίθμιος πᾶσα ἡ ἐργασία αὐτοῦ.30 Ἐν βραχίονι αὐτοῦ τυπώσει πυλὸν καὶ πρὸ ποδῶν κάμψει ἰσχὺν αὐτοῦ· καρδίαν ἐπιδώσει συντελέσαι τὸ χρῖσμα, καὶ ἡ ἀγρυπνία αὐτοῦ καθαρίσαι κάμινον.31 Πάντες οὗτοι εἰς χεῖρας αὐτῶν ἐνεπίστευσαν, καὶ ἕκαστος ἐν τῷ ἔργῳ αὐτοῦ σοφίζεται.32 Ἄνευ αὐτῶν οὐκ οἰκισθήσεται πόλις, καὶ οὐ παροικήσουσιν οὐδὲ περιπατήσουσιν,33 ἀλλ’ εἰς βουλὴν λαοῦ οὐ ζητηθήσονται καὶ ἐν ἐκκλησίᾳ οὐχ ὑπεραλοῦνται· ἐπὶ δίφρον δικαστοῦ οὐ καθιοῦνται καὶ διαθήκην κρίματος οὐ διανοηθήσοντοι, οὐδὲ μὴ ἐκφάνωσι δικαιοσύνην καὶ κρίμα, καὶ ἐν παραβολαῖς οὐχ εὑρεθήσονται,34 ἀλλὰ κτίσμα αἰῶνος στηρίσουσι, καὶ ἡ δέησις αὐτῶν ἐν ἐργασίᾳ τέχνης.
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΤΡΕΜΠΕΛΑ:
«Τίμα τὸν ἰατρὸν μὲ τὰς τιμάς, αἱ ὁποῖαι τοῦ ἀνήκουν σύμφωνα μὲ τὰς ἀνάγκας, εἰς τὰς ὁποίας μᾶς ἐξυπηρετεῖ, διότι πράγματι ὁ Θεὸς ἔκαμε καὶ αὐτόν.2 Βεβαίως παρὰ τοῦ Ὑψίστου παρέχεται ἡ θεραπεία διὰ μέσου τοῦ ἰατροῦ, δι’ αὐτὸ δὲ καὶ ἀπὸ αὐτὸν ἀκόμη τὸν βασιλέα θὰ λάβῃ οὗτος δῶρα διὰ τὴν ἰατρικήν του ἱκανότητα.3 Ἡ δεξιότης καὶ ἱκανότης τοῦ ἰατροῦ θὰ ἐξυψώσῃ τὴν κεφαλήν του, καθιστῶσα αὐτὸν διακεκριμένον, καὶ θὰ θαυμασθῇ οὗτος δι’ αὐτὴν ἐνώπιον μεγάλων καὶ ἐπισήμων ἀνθρώπων.4 Ὁ Ὕψιστος παρήγαγεν ἐκ τῆς γῆς φάρμακα, καὶ κάθε φρόνιμος ἄνθρωπος δὲν θὰ ἀπορρίψη καὶ δὲν θὰ ἀποστραφῇ αὐτά.5 Μήπως μὲ ξύλον δὲν ἐγλυκάνθη τὸ πικρὸν ὕδωρ τῆς Μερρᾶς, διὰ νὰ καταστῇ γνωστὴ ἡ δύναμις τοῦ ξύλου τούτου;6 Καὶ αὐτὸς ὁ Θεὸς ἔδωκεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους τὴν γνῶσιν καὶ Ἐπιστήμην, διὰ νὰ δοξάζωνται οὗτοι διὰ τῶν θαυμαστῶν ἔργων του.7 Μὲ τὰς βοτάνας αὐτάς, τὰς ὁποίας ἐποίησεν ὁ Θεός, ὁ ἰατρὸς ἐθεράπευσε καὶ ἐσήκωσε τὸν πόνον τοῦ ἀσθενοῦς.8 Ἀπὸ αὐτὰς ὁ φαρμακοποιὸς καὶ ὁ κατασκευαστὴς μύρων θὰ κάμῃ μεῖγμα καὶ σύνθεσιν φαρμάκου· καὶ δὲν θὰ δώσῃ τέλος ὁ Θεὸς εἰς τὰ ἔργα του, ἀλλ’ ἡ παρ’ Αὐτοῦ θεραπεία καὶ εἰρήνη θὰ παρέχεται εἰς τοὺς ἀσθενεῖς ὅλης τῆς γῆς.9 Τέκνον μου, κατὰ τὴν ἀσθένειάν σου μὴ παραμελῇς καὶ μὴ ἀδιαφορῇς, ἀλλὰ προσευχήσου εἰς τὸν Κύριον καὶ Αὐτὸς θὰ σὲ ἰατρεύσῃ.10 Διῶξε μακρὰν κάθε σφάλμα καὶ φταίξιμο καὶ κατάστησον τὰς χεῖρας σου εὐθείας, ὥστε νὰ μὴ παρεκκλίνουν αὗται εἰς τὸ κακόν, καὶ καθάρισε τὴν καρδίαν σου ἀπὸ τοὺς μολυσμοὺς τῆς ἁμαρτίας.11 Πρόσφερε εὐῶδες θυμίαμα καὶ θυσίαν ἀναίμακτον ἐξ ἀλεύρου ἐκλεκτοῦ εἰς μνήμην σου ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ δὸς πλουσίαν καὶ παχεῖαν τὴν αἱματηρὰν προσφοράν σου, ὡς νὰ πρόκειται νὰ μὴ ὑπάρχει πλέον εἰς τὴν ζωήν.12 Καὶ εἰς τὸν ἰατρὸν δῶσε θέσιν καὶ εἴσοδον ἐλευθέραν, διότι ὁ Κύριος ἐποίησεν αὐτόν, καὶ ἂς μὴ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ σέ, διότι ἔχεις ἀνάγκην τούτου.13 Ὑπάρχει περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἰατρῶν ὑπάρχει ἐπιτυχία καὶ κατευόδωσις τῆς θεραπευτικῆς προσπαθείας.14 Διότι καὶ αὐτοὶ θὰ παρακαλέσουν τὸν Κύριον, ἵνα κατευοδώσῃ καὶ κατευθύνῃ ἐπιτυχῶς τὰς προσπαθείας των πρὸς ἀνάπαυσιν καὶ θεραπείαν ἀπὸ τῆς νόσου, πρὸς ἐπιβίωσιν καὶ ἐξακολούθησιν τῆς ζωῆς τοῦ πάσχοντος.15 Γνωρίζε ἀκόμη, ὅτι ἐκεῖνος ποὺ ἁμαρτάνει ἔναντι τοῦ Θεοῦ, ὁ Ὁποῖος τὸν ἐδημιούργησε, θὰ πέσῃ εἰς τὰς χεῖρας τοῦ ἰατροῦ.16 Τέκνον μου, χύσε δάκρυα διὰ νεκρὸν καὶ ἄρχισε θρῆνον σὰν ἄνθρωπος, ποὺ ὑποφέρεις τρομερὰ καὶ πονεῖς, ὅπως δὲ ἁρμόζει εἰς αὐτὸν καὶ ἐπιβάλλει ἡ συνήθεια, συμμάζευσε καὶ περιποιήσου τὸ σῶμα του καὶ μὴ ἀδιαφορήσῃς διὰ τὴν ταφήν του.17 Κλαῦσε τον πικρὰ καὶ κατάστησε θερμὸν καὶ ζωηρὸν τὸν κοπετόν σου καὶ τὸν θρῆνον, καὶ πένθησε κατὰ τὴν ἀξίαν αὐτοῦ ἐπὶ μίαν ἡμέραν καὶ δύο, πρὸς ἀποφυγὴν πάσης κατηγορίας καὶ διαβολῆς, ὅτι περιεφρόνησες καὶ ἠσέβησες εἰς τὸν νεκρόν, καὶ ἔπειτα παρηγορήσου διὰ τὴν λύπην σου.18 Πρέπει δὲ νὰ συγκρατήσῃς τὴν λύπην σου, διότι ἀπὸ τὴν ἄμετρον καὶ ἀσυγκράτητον λύπην ἐπέρχεται ὡς συνέπεια θάνατος, ἡ δὲ λύπη τῆς καρδίας θὰ κάμψῃ καὶ θὰ λυγίσῃ τὴν δύναμιν τοῦ ἀνθρώπου.19 Μετὰ τῆς δοκιμασίας συμβαδίζει καὶ ἡ λύπη, ἡ δὲ στερημένη ζωὴ τοῦ πτωχοῦ καταθλίβει τὴν καρδίαν.20 Μὴ παραδώσῃς εἰς λύπην τὴν καρδίαν σου, ὥστε νὰ κυριευθῇ αὕτη ὑπ’ αὐτῆς· ἀπομάκρυνον ταύτην ἐνθυμούμενος τὰ τελευταῖα σου καὶ μὴ λησμονῶν ὅτι καὶ σὺ θὰ ἀποθάνῃς.21 Ἀπομάκρυνον τὴν ὑπερβολικὴν λύπην, διότι δὲν ὑπάρχει ἐπάνοδος τοῦ νεκροῦ. Ἔφυγεν οὗτος ὁριστικῶς. Διὰ τῆς ὑπερβολικῆς σου λύπης λοιπὸν καὶ αὐτὸν δὲν θὰ ὠφελήσῃς καὶ τὸν ἑαυτόν σου θὰ βλάψῃς·22 Ἐνθυμοῦ ὅτι ὁ θάνατος ἐπῆλθεν ἐπ’ αὐτὸν κατὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς θείαν ἀπόφασιν, καὶ ἔτσι ἀκριβῶς θὰ εἶναι καὶ διὰ σὲ τὸ αὐτὸ κρῖμα καὶ ἡ αὐτὴ ἀπόφασις· εἰς ἐμὲ χθὲς καὶ εἰς σὲ σήμερον.23 Κατὰ τὴν ἀνάπαυσιν νεκροῦ τίνος, ἄφησε καὶ σὺ τὴν μνήμην του νὰ ἀναπαύεται καὶ παρηγορήσου δι αὐτὸν κατὰ τὴν ἔξοδον τοῦ πνεύματός του.24 Ἡ σοφία τοῦ Γραμματέως ἀποκτᾶται εἰς κατάλληλον καιρὸν ἡσυχίας ἀπὸ περισπασμούς, ἐκεῖνος δὲ ποὺ ἔχει ὀλιγωτέρας ὑποθέσεις καὶ φροντίδας ἀπασχολούσας αὐτόν, αὐτὸς θὰ ἀποκτήσῃ Σοφίαν.25 Πῶς ἐπὶ παραδείγματι θὰ γίνῃ σοφὸς αὐτὸς ποὺ κρατεῖ ἀλέτρι, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπερήφανος διὰ τὸ δόρυ τῆς βουκέντρας, ὅστις διευθύνει τὰ βόδια καὶ ἀσχολεῖται διαρκῶς μὲ τὰ ἔργα των καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ὁμιλία στρέφεται περὶ τῶν μοσχαρίων τῶν ταύρων;26 Αὐτὸς τὴν καρδίαν του καὶ τὸ ἐνδιαφέρον του θὰ τὸ δώσῃ εἰς τὸ νὰ ἀνοίγῃ εἰς τὰ χωράφια αὐλάκια· καὶ παραμένει ἄγρυπνος, διὰ νὰ δώσῃ τροφὴν χορταστικὴν εἰς τὰς δαμάλεις του.27 Παρομοίως καὶ κάθε ξυλουργὸς καὶ ἀρχιτεχνίτης, ὅστις περνᾷ τὴν νύκτα ἐργαζόμενος ὅπως καὶ τὴν ἠμέραν· καθὼς καὶ ἐκεῖνοι ποὺ σκαλίζουν σκαλίσματα σφραγίδων καὶ τῶν ὁποίων ἡ ὑπομονὴ στρέφεται εἰς τὸ πῶς νὰ ἐπεξεργασθοῦν ποικιλίαν σχεδίων· θὰ προσηλώσῃ ὅλην τὴν προσοχὴν καὶ τὴν διάνοιάν του εἰς τὸ νὰ ἀποδώσῃ ζωγραφίαν ὁμοίαν πρὸς τὸ σχέδιον καὶ τὸ πρωτότυπον, καὶ μένει ἄγρυπνος διὰ να τελειώσῃ τὸ ἔργον.28 Παρομοίως καὶ ὁ σιδηρουργός, ὁ ὁποῖος κάθηται πλησίον εἰς τὸ ἀμόνι καὶ γίνεται ἔμπειρος εἰς τὰ ἔργα τοῦ σιδήρου. Ἡ λαύρα τῆς φωτιᾶς ξηραίνει τὰς σάρκας του, καὶ θὰ πολεμήσῃ σκληρὰ μὲ τὴν θερμότητα τοῦ καμινιοῦ. Ὁ ἦχος τῆς σφύρας, ποὺ θὰ ἀνανεώνεται συνεχῶς, θὰ παραπλανᾷ τὸ αὐτί του, ποὺ θὰ βουΐζῃ διαρκῶς καὶ τὰ μάτια του θὰ εἶναι προσηλωμένα ἀπέναντι εἰς τὸ ὁμοίωμα καὶ τὸ σχέδιον τοῦ σκεύους ποὺ κατεργάζεται. Θὰ δώσῃ οὗτος ὅλον τὸν ἑαυτόν του καὶ ὅλην τὴν προσοχήν του εἰς τὸ νὰ φέρῃ εἰς τέλειον πέρας τὰ ἔργα του, καὶ ἡ ἄγρυπνος προσπάθειά του θὰ κοσμήσῃ, ὅσον ἠμπορεῖ περισσότερον, αὐτά.29 Ἔτσι καὶ ὁ κεραμοποιὸς ἢ ἀγγειοπλάστης, ὅταν κάθηται εἰς τὸ ἔργον του καὶ γυρίζῃ διὰ τῶν ποδῶν του τὸν τροχόν, εὑρίσκεται καὶ αὐτὸς εἰς διαρκῆ προσοχὴν καὶ φροντίδα ἐπὶ τοῦ ἔργου του, καὶ ὅλη ἡ ἐργασία του εἶναι ὑπολογισμένη καὶ μετρημένη ἐκ τοῦ προτέρου.30 Μὲ τὸν βραχίονά του καὶ τὴν χεῖρα του θὰ δώσῃ ὡρισμένον τύπον καὶ σχῆμα εἰς τὸν πηλὸν καὶ μὲ τοὺς πόδας του θὰ κάμψῃ τὴν σκληρότητα αὐτοῦ, καθιστῶν αὐτὸν μαλακὸν καὶ εὒπλαστον· θὰ συγκετρώσῃ δὲ τὴν προσοχὴν καὶ τὴν διάνοιάν του εἰς τὸ πῶς νὰ ἀποπερατώσῃ τελείως τὸ βερνίκωμα· ἡ δὲ ἄγρυπνος ἐπιμέλειά του στρέφεται εἰς τὸ νὰ καθαρίσῃ τὴν κάμινον, ἐντὸς τῆς ὁποῖος θὰ ψηθοῦν τὰ πλασθέντα ἀγγεῖα.31 Ὅλοι αὐτοὶ ἐμπιστεύονται εἰς τὰς χεῖρας των, καὶ ὁ καθένας ἐξ αὐτῶν γίνεται σοφὸς καὶ ἔμπειρος μόνον εἰς τὸ ἔργον καὶ τὴν τέχνην του.32 Χωρὶς αὐτοὺς ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν να κατοικηθῇ καμμία πόλις, καὶ δὲν θὰ ταξιδεύσουν ἄνθρωποι εἰς αὐτήν, ἔστω καὶ διὰ προσωρινὴν ἐγκατάστασιν, οὔτε θὰ κυκλοφορήσουν εἰς αὐτήν.33 Ἀλλὰ δὲν θὰ ζητηθοῦν οὗτοι εἰς σύσκεψιν καὶ εἰς συμβούλια λαοῦ, οὔτε θὰ προπορευθοῦν ἀπὸ τοὺς ἄλλους ὡς περιζήτητοι καὶ ἀναγκαῖοι σύμβουλοι εἰς δημοσίας συνάξεις· οὔτε θὰ καθίσουν ἐπὶ ἔδρας δικαστικῆς καὶ δὲν θὰ διανοηθοῦν σκεπτόμενοι ὅπως συνθέσουν νόμους ἀπονομῆς δικαιοσύνης καὶ ὅπως δημοσιεύσουν ἀποφάσεις δικαίας, οὔτε θὰ εὐρεθοῦν ἱκανοὶ νὰ χρησιμοποιήσουν καὶ ἐξηγήσουν σοφὰ ἀποφθέγματα καὶ παρομοιώσεις.34 Ἀλλὰ θὰ στηρίξουν συνεχίζοντες ἔργα χρήσιμα διὰ τὸν παρόντα αἰῶνα καὶ τὴν προσωρινὴν καθημερινὴν ζωήν, ἡ δὲ προσευχὴ καὶ δέησίς των στρέφεται εἰς τὸ χειρωνακτικὸν ἔργον τῆς τέχνης των.
Orthodox Wind 